De sterrenfiguren die iedereen kan vinden
De Grote Wagen, de Zomerdriehoek, de Gordel van Orion, het Zuiderkruis: vormen van heldere sterren, asterismen genoemd, die je in één avond zonder telescoop leert kennen. Hier zijn er 19 van de bekendste — welke ervan vannacht boven je plek staan en wanneer de andere aan de beurt komen.
Vannacht aan de hemel
Later in het jaar
Zomerdriehoek
Wega, Deneb en Altair: drie heldere sterren in een enorme driehoek, met de Melkweg erdoorheen.
Winterdriehoek
Betelgeuze, Sirius en Procyon: een bijna gelijkzijdige driehoek van drie van de helderste sterren aan de hemel.
Winterzeshoek
Zes van de helderste sterren omringen de winterhemel — Rigel, Aldebaran, Capella, Pollux, Procyon en Sirius — met Betelgeuze erin.
Lentedriehoek
Arcturus, Spica en Regulus tekenen de lentehemel af, met een donker gebied vol sterrenstelsels erin.
Grote Wagen
Zeven heldere sterren van de Grote Beer in de vorm van een pollepel; de twee aan het einde van de kom wijzen naar de Poolster.
Kleine Wagen
De Poolster aan het einde van de steel: een zwakke wagen die laat zien hoe donker je hemel is.
De W van Cassiopeia
Vijf heldere sterren in een W (of een M) aan de andere kant van de Poolster dan de Grote Wagen.
Groot Vierkant van Pegasus
Vier sterren in een groot, bijna leeg vierkant — het lijf van het gevleugelde paard en de wegwijzer van herfstavonden.
Gordel en Zwaard van Orion
Drie gelijke sterren op een rechte lijn, en daaronder het Zwaard met de Orionnevel.
Noorderkruis
De helderste sterren van de Zwaan in een groot kruis langs de Melkweg, van Deneb tot Albireo.
Theepot
Acht sterren van de Boogschutter getekend als een theepot, met de Melkweg die als stoom uit de tuit omhoog komt.
Sikkel van de Leeuw
Een omgekeerd vraagteken van zes sterren — de kop en manen van de Leeuw — met Regulus aan de voet.
Sluitsteen
Een wig van vier sterren in het hart van Hercules, met de grote bolhoop M13 aan de westkant.
Zuiderkruis en de Wijzers
Het beroemde vliegerachtige kruis van de zuidelijke hemel, met de twee schitterende Wijzers ernaast.
Vals Kruis
Een groter, zwakker kruis van vier sterren in Kiel en Zeilen dat veel beginnende sterrenkijkers op het zuidelijk halfrond voor de gek houdt.
Kop van de Draak
Vier sterren in een kleine ruit bij Wega: de kop van de Draak, met de oranje Etamin als helderste oog.
Jobs Doodskist
Een piepklein ruitje van vier sterren, het lijf van de Dolfijn — een van de mooiste gezichten in een verrekijker.
Kring van de Vissen
Een zwakke ring van zes sterren onder het Groot Vierkant van Pegasus — een test voor een donkere hemel.
Diamantkruis
Vier heldere sterren van de Kiel in een ruit, met de Zuidelijke Pleiaden op het oostelijke punt.
Vanaf hier niet te zien
Wat een asterisme is
Een asterisme is een patroon van sterren dat mensen herkennen maar dat niet een van de 88 officiële sterrenbeelden is. Sommige maken deel uit van een sterrenbeeld — de Grote Wagen is zeven sterren van de Grote Beer, de Theepot het helderste deel van de Boogschutter. Andere lenen sterren van meerdere: de Zomerdriehoek neemt er één van elk uit de Lier, de Zwaan en de Arend. Omdat ze uit de helderste sterren bestaan, zijn asterismen meestal makkelijker te vinden dan de sterrenbeelden eromheen, en het zijn goede wegwijzers: de Wijzers van de Grote Wagen leiden naar de Poolster, en de Gordel van Orion wijst naar Sirius.
De plaatjes tonen de figuren zoals ze eruitzien als je op het noordelijk halfrond naar het zuiden kijkt: noord boven, oost links. Op het zuidelijk halfrond draai je ze ondersteboven. In de loop van de nacht draait elke figuur rond de hemelpool, dus je kunt hem rechtop of op zijn zij tegenkomen.
Sterrenhopen die op zichzelf kleine figuren lijken, zoals de Zevengesternte, de Hyaden en de Kleerhanger, staan in de catalogus; de sterrenbeelden zelf staan in de gids met de 88 sterrenbeelden.