Winterzeshoek
Ook wel Wintercirkel genoemd
Over
Zes sterren van de eerste magnitude uit zes sterrenbeelden vormen een enorme ring van meer dan 60° hoog: Rigel in Orion, Aldebaran in de Stier, Capella in de Voerman, Pollux in de Tweelingen, Procyon in de Kleine Hond en Sirius in de Grote Hond. Betelgeuze zit erbinnen, een beetje uit het midden — daarmee zijn het zeven van de twintig helderste sterren van de nachthemel.
Wanneer je het ziet
- Beste avonden: rond begin februari staat hij om ongeveer 21:00 op zijn hoogst (22:00 in zomertijd); een maand eerder is dat twee uur later.
- Waar op aarde: de hele figuur komt boven de horizon uit op breedtegraden van 72° N tot 48° Z.
Hoe vind je hem
Vanaf het noordelijk halfrond vult hij op winteravonden de zuidelijke hemel, met Capella hoog boven je hoofd. Begin bij Rigel, de heldere voet van Orion, en ga rond: omhoog naar oranje Aldebaran, verder naar Capella, over naar Pollux en Castor, omlaag naar Procyon en Sirius, en terug naar Rigel. Vanaf het zuidelijk halfrond trekt hij op zomeravonden door het noorden, met Capella laag.
Wat je ziet
- Met je ogenZeven van de helderste sterren tegelijk, van blauwwitte Rigel tot oranje Aldebaran; de zwakke winterse Melkweg kruist hem.
- In een verrekijkerScan langs zijn zijden: de Hyaden rond Aldebaran, de sterrenhopen van de Voerman, M35 aan de voeten van de Tweelingen.
- In een telescoopVeel te groot; gebruik hem om de Orionnevel en de sterrenhopen erbinnen te vinden.
Binnenin en dichtbij
- OrionnevelBinnen de zeshoek, onder de Gordel van Orion; met het blote oog te zien.
- HyadenDe V-vormige sterrenhoop rond Aldebaran — al is Aldebaran zelf een voorgrondster.
- ZevengesternteNet buiten de zeshoek, voorbij Aldebaran.
- M35Een rijke sterrenhoop aan de voeten van de Tweelingen; verrekijker.
- M36, M37 en M38Drie sterrenhopen op een rij in de Voerman, tussen Capella en Elnath; verrekijker.
- BetelgeuzeDe rode superreus binnen de zeshoek; zijn helderheid varieert langzaam.
Geschiedenis en namen
De zeshoek is een modern leermiddel en geen oude figuur, maar zijn sterren dragen enkele van de oudste namen aan de hemel: Aldebaran, Arabisch voor “de volger”, volgt het Zevengesternte over de hemel; Capella is Latijn voor “geitje”; Castor en Pollux zijn de tweelingen uit de Griekse mythe.